Współprzyczynienie się do skutku i opinie biegłych. Proces sądowy w sprawie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym – cz. 3 - Drogowy.com.pl

Konsekwencje prawne zdarzeń drogowych

Współprzyczynienie się do skutku i opinie biegłych. Proces sądowy w sprawie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym – cz. 3

15 lutego 2017 roku, adwokat Jakub Elegańczyk

W sprawie, którą opisywałem tutaj, wystąpił problem współprzyczynienia się uczestników wypadku do jego skutków. W sprawie powołano także dowody z opinii biegłych.

Dla skazania oskarżonego za przestępstwo z art. 177 § 2 Kodeksu karnego konieczne jest udowodnienie, że oskarżony naruszył zasady bezpieczeństwa (nie zachował reguł ostrożności) w ruchu lądowym. Niemniej jednak dla przypisania odpowiedzialności karnej za skutek wypadku w postaci spowodowania śmierci albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie jest wystarczające samo udowodnienie, że oskarżony przyczynił się do jego powstania. W opisywanej sytuacji do wypadku przyczyniło się także nagłe wtargnięcie 4-letniego Łukasza Nowaka z ogrodzonej posesji na jezdnię, a brak sprawowania należytej opieki nad chłopcem przez jego ojca Krzysztofa Nowaka, który w chwili zdarzenia był pod wpływem alkoholu.

W sytuacji, gdy skutek jest następstwem działań dwóch lub więcej osób, z których każda narusza regułę ostrożności, niezbędne jest ustalenie w procesie karnym:

– czy charakter naruszenia reguł ostrożności był porównywalny, jeżeli chodzi o istotność tych naruszeń w perspektywie bezpieczeństwa dla dóbr prawnych, co uzasadniałoby przypisanie skutku wszystkim podmiotom, które przyczyniły się do jego powstania,
– czy też naruszenie jednej z reguł ostrożności miało dominujący wpływ na wystąpienie ryzyka zaistnienia skutku, co prowadziłoby do przypisania skutku osobie, która dopuściła się takiego naruszenia.

Innymi słowy, na gruncie tej sprawy konieczne było ustalenie:

– czy dominującą przyczyną skutków wypadku w postaci śmierci 4-letniego Łukasza Nowaka oraz powstania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu Krzysztofa Nowaka była nadmierna prędkość, z którą poruszał się motocyklem oskarżony lub stan nietrzeźwości oskarżonego,
– czy też dominującą przyczyną tych skutków było nagłe wtargnięcie chłopca na jezdnię, będące także wynikiem naruszenia przez ojca obowiązku sprawowania pieczy nad synem,
– czy też nadmierna prędkość lub stan nietrzeźwości oskarżonego oraz nagłe wtargnięcie chłopca na jezdnię były równorzędnymi przyczynami powstania wypadku i jego skutków.

W takich zdarzeniach trzeba dążyć do ustalenia stopnia naruszenia reguł postępowania przez osoby współprzyczyniające się do wystąpienia skutku, choćby jedną z nich był sam pokrzywdzony.

Pomocne dla ustalenia stopnia współprzyczynienia się uczestników zdarzenia do jego skutku mogą być opinie biegłych odpowiednich specjalności.

W opisywanej sprawie biegli ustalali m.in.:
– prędkość motocykla kierowanego przez oskarżonego,
– prędkość, z jaką poruszali się pokrzywdzeni, przekraczając jezdnię,
– odległości od motocykla, w jakiej 4-letni Łukasz Nowak, a następnie Krzysztof Nowak wybiegli na jezdnię,
– tor poruszania się motocykla oraz pokrzywdzonych.

Zadanie biegłych jest ułatwione, gdy materiał dowodowy jest oczywisty i pozwala jednoznacznie odtworzyć przebieg zdarzenia. Inaczej jest w sytuacji, gdy mamy np. kilka źródeł dowodowych, z których wynikają inne okoliczności przebiegu zdarzenia. Tak było w tej sprawie. W celu odpowiedzi na powyższe pytania biegli musieli przyjąć pewne hipotezy, a więc założyć wystąpienie określonych zdarzeń w określonym miejscu i czasie. Hipotezy mogą nie mieć oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, dlatego ważne jest kontrolowanie założeń przyjmowanych przez biegłych. Błędne założenie będzie prowadziło do błędnego wniosku.  Założenia biegłych miały wpływ na ustalenie, czy oskarżony, w realiach opisywanej sprawy, mógł uniknąć wypadku. Nie można jednak zapominać, że nawet przy oczywistym materiale dowodowym w opiniach biegłych mogą znaleźć się błędy.

W sprawach wypadków drogowych niekiedy konieczne jest zasięgnięcie opinii dwóch i więcej biegłych. Jeżeli opinie są choćby częściowo sprzeczne, cennym sposobem przeprowadzenia dowodów będzie konfrontacja biegłych.

Ostatecznie ocena wartości dowodowej opinii biegłego należy do sądu, jednakże w toku procesu opinie biegłych powinny być kontrolowane przez pokrzywdzonego (oskarżyciela posiłkowego) oraz oskarżonego.

 

Zobacz także:

Proces sądowy w sprawie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym – cz. 1
Zeznania świadków. Proces sądowy w sprawie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym – cz. 2