Konsekwencje prawne zdarzeń drogowych

Ryczałty kierowców w Trybunale Konstytucyjnym

30 września 2016 roku, adwokat Jakub Elegańczyk

Przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się istotne dla przedsiębiorców transportowych – pracodawców postępowanie dotyczące kontroli konstytucyjności w przedmiocie zgodności z Konstytucją RP przepisów ustawy o czasie pracy kierowców, Kodeksu pracy oraz rozporządzeń Ministra Pracy i Polityki Społecznej z roku 2002 i 2013 w zakresie dotyczącym należności kierowców z tytułu podróży służbowych.

Kwestionowana jest konstytucyjność:
-przyznania kierowcom zatrudnionym w transporcie międzynarodowym uprawnienia do zwrotu kosztów noclegu podczas zagranicznej podróży służbowej w wysokości stwierdzonej rachunkiem w granicach limitu określonego dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej lub ryczałt w wysokości 25% tego limitu,
-obowiązku wypłaty kierowcy ryczałtu za nocleg w sytuacji, gdy kierowca faktycznie nie poniósł żadnych kosztów noclegu (szczególnie nocując w kabinie pojazdu),
-braku określenia w obowiązujących aktach prawnych minimalnych warunków pozwalających na uznanie zapewnionego przez przedsiębiorcę transportowego nocnego odpoczynku za „bezpłatny nocleg”; uznanie, że nocleg w kabinie pojazdu jest „bezpłatnym noclegiem” powodowałoby zwolnienie przedsiębiorcy transportowego od obowiązku wypłaty ryczałtu za nocleg.

Co istotne, Marszałek Sejmu RP oraz Prokurator Generalny, przedstawiając swe stanowisko w sprawie, opowiedzieli się za stwierdzeniem niezgodności z Konstytucją RP kwestionowanych przepisów dotyczących zasad wypłaty ryczałtów za nocleg kierowcom w transporcie międzynarodowym.

Warto przypomnieć, że po wydaniu przez Sąd Najwyższy w roku 2014 niekorzystnych dla przedsiębiorców transportowych uchwał dotyczących obowiązku wypłaty ryczałtów za noclegi kierowcom przebywającym w podróży służbowej, do sądów lawinowo zaczęły wpływać pozwy kierowców przeciwko przedsiębiorcom transportowym. Pomimo treści uchwał Sądu Najwyższego nie doszło jednak do ujednolicenia linii orzeczniczej sądów powszechnych, które niejednokrotnie odmiennie oceniają zasadność roszczeń kierowców, oddalając powództwa. W sprawach o zapłatę ryczałtów za noclegi istotne znaczenie ma nie tylko okoliczność rzeczywistego poniesienia przez kierowcę kosztów noclegu, ale także m.in. treść umów o pracę i regulaminów wynagradzania obowiązujących u pracodawców. Trzeba również zauważyć, że przepisy rozporządzeń z roku 2002 i 2013 regulujące należności z tytułu podróży służbowych pracowników administracji państwowej lub samorządowej nie przystają do warunków podróży służbowych odbywanych przez zawodowych kierowców. W przypadku pracowników administracji państwowej lub samorządowej liczba noclegów w podróży służbowej jest najczęściej niewielka, a w przypadku kierowców – znaczna. Te, a także inne argumenty podnoszone są w toku postępowań sądowych o zapłatę ryczałtów w celu oddalenia roszczeń kierowców.

Co będzie oznaczało uznanie przepisów ustawy o czasie pracy kierowców, Kodeksu pracy oraz rozporządzeń Ministra Pracy i Polityki Społecznej z roku 2002 i 2013 w zakresie dotyczącym należności kierowców z tytułu podróży służbowych za niekonstytucyjne?

Konsekwencją stwierdzenia niezgodności z Konstytucją powyższych przepisów będzie utrata przez nie mocy obowiązującej. Roszczenia kierowców o zapłatę ryczałtów za nocleg utracą wtedy jakiekolwiek oparcie w przepisach prawa. W dalszej kolejności można spodziewać się stworzenia nowej regulacji prawnej dotyczącej wynagradzania kierowców przebywających w zagranicznych podróżach służbowych, adekwatnej do warunków branży transportowej.

AKTUALIZACJA

Trybunał Konstytucyjny wyznaczył termin rozprawy w sprawie ryczałtów za noclegi na dzień 24 listopada 2016 r., godz. 9:00. O treści rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego i jego skutkach będę informował na blogu drogowy.com.pl.

AKTUALIZACJA

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2016 r. w sprawie ryczałtów za noclegi